قرارداد مشارکت در ساخت یکی از رایجترین روشهای نوسازی املاک فرسوده و توسعه پروژههای ساختمانی است. در این نوع قرارداد، مالک زمین یا ساختمان قدیمی را در اختیار سازنده قرار میدهد و سازنده نیز سرمایه، تخصص و مدیریت اجرای پروژه را بر عهده میگیرد. در پایان عملیات ساخت، هر یک از طرفین بر اساس سهم توافقشده، مالک بخشی از واحدهای احداثشده خواهند بود.
با وجود مزایای فراوان این قرارداد، واقعیت این است که مالک در مقایسه با سازنده ریسک بیشتری را متحمل میشود. زیرا ارزش زمین معمولاً بخش عمده سرمایه پروژه را تشکیل میدهد و اگر قرارداد بهدرستی تنظیم نشود یا تضمینهای لازم در آن پیشبینی نشود، ممکن است مالک با مشکلاتی مانند تأخیر در ساخت، انتقال غیرمجاز سهم سازنده، نیمهکاره رها شدن پروژه یا حتی از دست رفتن بخشی از حقوق خود مواجه شود.
به همین دلیل قانون و همچنین اصول قراردادنویسی، ابزارهای مختلفی را برای حمایت از مالک در نظر گرفتهاند. استفاده صحیح از این تضمینها باعث میشود در صورت تخلف سازنده، مالک بتواند حقوق خود را با سرعت و سهولت بیشتری مطالبه کند.
در ادامه با مهمترین تضمینهای قانونی مالک در قرارداد مشارکت در ساخت، نکات مهم تنظیم قرارداد و راهکارهای کاهش ریسک آشنا خواهید شد.
قرارداد مشارکت در ساخت چیست و چرا مالک به تضمین قانونی نیاز دارد؟
قرارداد مشارکت در ساخت توافقی است که میان مالک یک ملک و سازنده منعقد میشود. در این قرارداد، مالک زمین یا ساختمان کلنگی را به عنوان آورده خود وارد پروژه میکند و سازنده نیز هزینههای ساخت، دریافت مجوزها، مدیریت اجرایی و سایر مخارج پروژه را بر عهده میگیرد. پس از تکمیل پروژه، واحدهای ساختهشده مطابق درصدهای تعیینشده میان طرفین تقسیم میشود.
در ظاهر این قرارداد ساده به نظر میرسد، اما در عمل تعهدات متعددی برای هر دو طرف ایجاد میکند. مالک معمولاً از همان ابتدای کار، ارزشمندترین دارایی خود را در اختیار سازنده قرار میدهد و در بسیاری از موارد تا پایان پروژه امکان بهرهبرداری از ملک را ندارد. به همین دلیل اگر سازنده به تعهدات خود عمل نکند، خسارتهای قابل توجهی به مالک وارد خواهد شد.
از سوی دیگر، بسیاری از اختلافات ناشی از قراردادهای مشارکت در ساخت به دلیل نبود ضمانت اجرا یا تنظیم غیرحرفهای قرارداد ایجاد میشوند. به همین علت، پیشبینی تضمینهای مناسب یکی از مهمترین بخشهای این نوع قرارداد محسوب میشود.
ارکان اصلی قرارداد مشارکت در ساخت
| موضوع | توضیح |
|---|---|
| آورده مالک | زمین یا ساختمان قدیمی |
| آورده سازنده | سرمایه، مصالح، مدیریت و اجرای پروژه |
| هدف قرارداد | احداث ساختمان و تقسیم واحدها |
| مهمترین ریسک مالک | از دست دادن زمان، سرمایه یا حقوق قراردادی |
مهمترین ریسکهای مالک در قرارداد مشارکت در ساخت
شناخت ریسکها، نخستین گام برای انتخاب تضمین مناسب است. هرچه مالک نسبت به خطرات احتمالی آگاهی بیشتری داشته باشد، قرارداد دقیقتر و مطمئنتری تنظیم خواهد کرد.
یکی از رایجترین مشکلات، تأخیر در اجرای پروژه است. گاهی سازنده به دلایل مالی یا مدیریتی، پروژه را ماهها یا حتی سالها با تأخیر به پایان میرساند. این موضوع علاوه بر کاهش ارزش اقتصادی سرمایه مالک، موجب افزایش هزینههای جانبی نیز میشود.
مشکل دیگر، نیمهکاره رها شدن پروژه است. اگر سازنده سرمایه کافی نداشته باشد یا در میانه کار با مشکلات مالی روبهرو شود، ممکن است عملیات ساخت متوقف شود و مالک برای تکمیل پروژه ناچار به صرف هزینههای سنگین شود.
انتقال سهم یا تعهدات سازنده به شخص ثالث بدون رضایت مالک نیز یکی دیگر از ریسکهای مهم است. در چنین شرایطی ممکن است مالک با فردی مواجه شود که هیچ شناختی از توانایی یا سابقه او ندارد.
برخی اختلافات نیز به دلیل مشخص نبودن کیفیت ساخت، نوع مصالح، نحوه تقسیم واحدها، زمان اخذ پایان کار یا نحوه تنظیم اسناد رسمی ایجاد میشوند. هر یک از این موارد میتواند زمینهساز دعاوی حقوقی طولانیمدت شود.
مهمترین ریسکهای مالک و راهکارهای حقوقی
| ریسک | پیامد احتمالی | راهکار حقوقی |
|---|---|---|
| تأخیر در ساخت | افزایش خسارت و کاهش ارزش سرمایه | تعیین وجه التزام |
| توقف پروژه | نیمهتمام ماندن ساختمان | دریافت ضمانتنامه معتبر |
| انتقال قرارداد | ورود شخص ناشناس به پروژه | ممنوعیت انتقال بدون رضایت مالک |
| اختلاف در تقسیم واحدها | بروز دعاوی حقوقی | تعیین دقیق قدرالسهم |
| کیفیت پایین ساخت | کاهش ارزش ملک | درج مشخصات فنی در قرارداد |
مهمترین تضمینهای قانونی مالک در قرارداد مشارکت در ساخت
تضمینهای قانونی مالک در قرارداد مشارکت در ساخت، ابزارهایی هستند که از حقوق و سرمایه مالک در برابر تخلف یا عدم اجرای تعهدات سازنده محافظت میکنند و با پیشبینی آنها در قرارداد، احتمال بروز اختلاف و خسارتهای مالی به میزان قابل توجهی کاهش مییابد.
دریافت ضمانتنامه بانکی
ضمانتنامه بانکی یکی از مطمئنترین ابزارهای حقوقی برای حمایت از مالک است. در این روش، سازنده از یک بانک معتبر ضمانتنامهای به نفع مالک دریافت میکند. اگر سازنده تعهدات خود را انجام ندهد یا پروژه را متوقف کند، مالک میتواند مطابق شرایط ضمانتنامه مبلغ تعیینشده را از بانک مطالبه کند.
مزیت اصلی این روش، اعتبار بالای آن است. برخلاف چک یا سفته، وصول ضمانتنامه بانکی معمولاً سریعتر انجام میشود و ریسک کمتری دارد.
دریافت چک تضمینی
چک تضمینی همچنان یکی از متداولترین تضمینها در قراردادهای مشارکت در ساخت است. البته ارزش واقعی این تضمین زمانی مشخص میشود که مبلغ چک متناسب با ارزش پروژه باشد و شرایط استفاده از آن نیز بهصورت دقیق در قرارداد ذکر شود.
اگر چک صرفاً به عنوان یک مدرک تشریفاتی دریافت شود و نحوه استفاده از آن مشخص نباشد، در زمان بروز اختلاف ممکن است مشکلات متعددی ایجاد شود.
دریافت سفته
سفته نیز میتواند نقش تضمین را ایفا کند، اما در مقایسه با ضمانتنامه بانکی و چک، قدرت اجرایی کمتری دارد. با این حال در برخی پروژههای کوچک، دریافت سفته همچنان روشی قابل قبول محسوب میشود.
تعیین وجه التزام
یکی از مهمترین ابزارهای حمایت از مالک، تعیین وجه التزام است. وجه التزام مبلغی است که طرفین از قبل توافق میکنند در صورت تأخیر یا تخلف سازنده، باید به مالک پرداخت شود.
برای مثال میتوان توافق کرد که سازنده بابت هر روز تأخیر در تحویل پروژه، مبلغ مشخصی به مالک پرداخت کند. وجود چنین بندی باعث میشود سازنده انگیزه بیشتری برای رعایت زمانبندی داشته باشد.
ممنوعیت انتقال قرارداد
یکی از اشتباهات رایج در بسیاری از قراردادها، سکوت درباره انتقال قرارداد است. اگر در قرارداد تصریح نشود که سازنده بدون رضایت مالک حق انتقال حقوق و تعهدات خود را ندارد، ممکن است در آینده پروژه به شخص دیگری واگذار شود.
به همین دلیل بهتر است بندی صریح در قرارداد درج شود که هرگونه انتقال قرارداد بدون رضایت کتبی مالک را باطل یا فاقد اعتبار اعلام کند.
مقایسه انواع تضمینهای مالک
| نوع تضمین | میزان اعتبار | سرعت وصول | میزان امنیت |
|---|---|---|---|
| ضمانتنامه بانکی | بسیار زیاد | بسیار سریع | بسیار بالا |
| چک تضمینی | زیاد | متوسط | بالا |
| سفته | متوسط | نسبتاً کند | متوسط |
| وثیقه ملکی | زیاد | زمانبر | بالا |
| رهن سند | زیاد | نسبتاً سریع | بالا |
مهمترین بندهای قرارداد که مالک نباید از آنها غافل شود
بسیاری از اختلافات میان مالک و سازنده نه به دلیل نبود قانون، بلکه به علت تنظیم ناقص قرارداد به وجود میآید. هرچه مفاد قرارداد دقیقتر، شفافتر و بدون ابهام باشد، احتمال بروز اختلاف نیز کاهش پیدا میکند. به همین دلیل، مالک باید پیش از امضای قرارداد از درج برخی بندهای اساسی اطمینان حاصل کند.
مشخصات کامل طرفین و ملک
در ابتدای قرارداد باید مشخصات کامل مالک یا مالکان، سازنده، پلاک ثبتی، آدرس دقیق ملک، متراژ عرصه و اعیان، وضعیت ثبتی، حدود اربعه و هرگونه اطلاعاتی که هویت ملک را مشخص میکند، درج شود. هرگونه اشتباه در این بخش میتواند در آینده مشکلات حقوقی ایجاد کند.
تعیین دقیق آورده طرفین
آورده مالک معمولاً زمین یا ساختمان موجود است، اما آورده سازنده باید بهصورت جزئی مشخص شود. هزینههای ساخت، دریافت پروانه، بیمه، مالیات، انشعابات، اجرای نما، تأسیسات، محوطهسازی و سایر هزینهها باید به روشنی تعیین شوند تا بعداً اختلافی درباره مسئولیت پرداخت آنها به وجود نیاید.
تعیین درصد مشارکت و نحوه تقسیم واحدها
یکی از مهمترین بخشهای قرارداد، تعیین سهم هر یک از طرفین است. علاوه بر درصد مشارکت، باید مشخص شود هر واحد متعلق به چه کسی است، پارکینگها چگونه تقسیم میشوند، انباریها به چه صورت واگذار خواهند شد و در صورت تغییر متراژ نهایی ساختمان، نحوه محاسبه سهم طرفین چگونه خواهد بود.
تعیین زمانبندی اجرای پروژه
بهتر است کل پروژه به چند مرحله تقسیم شود و برای هر مرحله زمان مشخصی در نظر گرفته شود. برای نمونه میتوان زمان دریافت پروانه، آغاز عملیات اجرایی، پایان اسکلت، پایان سفتکاری، پایان نازککاری و زمان تحویل نهایی را بهصورت جداگانه تعیین کرد. این روش کنترل روند پروژه را برای مالک آسانتر میکند.
مشخصات فنی ساختمان
در بسیاری از قراردادها تنها عبارت «استفاده از مصالح مرغوب» نوشته میشود، در حالی که چنین عبارتی معیار مشخصی ندارد. بهتر است نوع اسکلت، برند آسانسور، سیستم گرمایش و سرمایش، کیفیت کابینت، شیرآلات، پنجرهها، کفپوش، نمای ساختمان و سایر مشخصات فنی بهطور دقیق در قرارداد ذکر شود.
پیشبینی ضمانت اجرای تخلفات
اگر برای تخلف سازنده ضمانت اجرا پیشبینی نشود، پیگیری حقوق مالک دشوارتر خواهد بود. تعیین خسارت تأخیر، امکان فسخ قرارداد، ضبط تضمینها یا مراجعه به داوری از جمله راهکارهایی است که باید در قرارداد پیشبینی شود.
بندهای ضروری قرارداد مشارکت در ساخت
| بند قرارداد | دلیل اهمیت | پیامد حذف از قرارداد |
|---|---|---|
| مشخصات دقیق ملک | جلوگیری از اختلاف ثبتی | امکان بروز دعاوی مالکیت |
| زمانبندی پروژه | کنترل روند اجرا | دشواری اثبات تأخیر |
| مشخصات فنی ساختمان | حفظ کیفیت ساخت | اختلاف درباره مصالح و تجهیزات |
| نحوه تقسیم واحدها | جلوگیری از اختلاف مالی | بروز اختلاف در زمان تحویل |
| ضمانت اجرای تعهدات | حمایت از مالک | دشواری مطالبه خسارت |
اگر سازنده به تعهدات خود عمل نکند، مالک چه حقوقی دارد؟
قانون برای مالک ابزارهای مختلفی در نظر گرفته است تا در صورت تخلف سازنده بتواند از حقوق خود دفاع کند. البته استفاده از این ابزارها تا حد زیادی به متن قرارداد بستگی دارد.
مطالبه خسارت
اگر سازنده تعهدات خود را به موقع انجام ندهد یا موجب ورود خسارت شود، مالک میتواند خسارتهای وارده را مطالبه کند. در صورتی که وجه التزام در قرارداد تعیین شده باشد، روند مطالبه خسارت سادهتر خواهد بود.
الزام سازنده به انجام تعهد
در برخی موارد مالک تمایلی به فسخ قرارداد ندارد و تنها میخواهد سازنده پروژه را تکمیل کند. در چنین شرایطی امکان طرح دعوای الزام به انجام تعهد وجود دارد و دادگاه میتواند سازنده را ملزم به اجرای مفاد قرارداد کند.
فسخ قرارداد
چنانچه در قرارداد حق فسخ پیشبینی شده باشد یا تخلف سازنده به اندازهای باشد که ادامه همکاری امکانپذیر نباشد، مالک میتواند با رعایت شرایط قانونی قرارداد را فسخ کند.
استفاده از تضمینها
اگر مالک ضمانتنامه بانکی، چک یا وثیقه معتبر دریافت کرده باشد، در صورت تحقق شرایط مقرر در قرارداد میتواند از آن برای جبران خسارت استفاده کند. به همین دلیل دریافت تضمین مناسب پیش از آغاز پروژه اهمیت زیادی دارد.
مراجعه به داوری یا دادگاه
اگر در قرارداد داور تعیین شده باشد، اختلاف ابتدا نزد داور مطرح میشود. در غیر این صورت، مرجع رسیدگی دادگاه خواهد بود. انتخاب داور متخصص در حوزه قراردادهای ساختمانی میتواند زمان رسیدگی را تا حد زیادی کاهش دهد.
چه تضمینهایی از نظر حقوقی اعتبار بیشتری دارند؟
همه تضمینها ارزش یکسانی ندارند. برخی از آنها در عمل قابلیت اجرای بیشتری دارند و برخی دیگر صرفاً نقش بازدارنده ایفا میکنند.
ضمانتنامه بانکی معمولاً مطمئنترین گزینه است، زیرا پرداخت آن وابسته به اعتبار بانک است و احتمال عدم وصول بسیار پایین خواهد بود.
چک تضمینی نیز ابزار مناسبی است، اما در صورتی ارزش واقعی دارد که صادرکننده دارای توان مالی کافی باشد و شرایط استفاده از چک در قرارداد بهدرستی تنظیم شده باشد.
وثیقه ملکی و رهن سند نیز از تضمینهای قوی محسوب میشوند، اما فرآیند اجرای آنها نسبت به ضمانتنامه بانکی زمان بیشتری نیاز دارد.
سفته معمولاً در رتبه بعدی قرار میگیرد و بیشتر برای پروژههایی با ارزش مالی کمتر استفاده میشود.
اشتباهات رایج مالکان هنگام تنظیم قرارداد مشارکت در ساخت
یکی از بزرگترین اشتباهات، اعتماد کامل به روابط دوستانه یا خانوادگی است. بسیاری از اختلافات حقوقی میان افرادی رخ داده که پیش از شروع پروژه رابطه نزدیکی با یکدیگر داشتهاند.
اشتباه دیگر، استفاده از قراردادهای آماده اینترنتی بدون بررسی تخصصی است. هر پروژه شرایط خاص خود را دارد و یک قرارداد عمومی نمیتواند از همه حقوق مالک حمایت کند.
برخی مالکان نیز بدون بررسی سوابق سازنده، پروژه را به او واگذار میکنند. بازدید از پروژههای قبلی، بررسی توان مالی، شناخت تیم اجرایی و استعلام سوابق حقوقی سازنده میتواند بسیاری از ریسکها را کاهش دهد.
دادن وکالتنامه بلاعزل و بدون محدودیت نیز از جمله اشتباهاتی است که ممکن است مالک را با مشکلات جدی مواجه کند. بهتر است حدود اختیارات سازنده در وکالتنامه بهصورت دقیق مشخص شود.
از دیگر اشتباهات میتوان به تعیین نکردن خسارت تأخیر، مشخص نکردن کیفیت مصالح، پیشبینی نکردن نحوه حل اختلاف و دریافت نکردن تضمین کافی اشاره کرد.
توصیههای حقوقی قبل از امضای قرارداد
پیش از امضای قرارداد، مالک باید ارزش واقعی ملک را توسط کارشناس رسمی برآورد کند تا درصد مشارکت بر مبنای اطلاعات دقیق تعیین شود.
سوابق حرفهای سازنده، پروژههای قبلی، میزان رضایت کارفرمایان قبلی و توان مالی او باید بررسی شود. انتخاب سازنده صرفاً بر اساس پیشنهاد مالی بالاتر، تصمیمی پرریسک است.
قرارداد بهتر است توسط وکیل یا مشاور حقوقی متخصص در حوزه مشارکت در ساخت تنظیم یا حداقل بررسی شود. هزینه این اقدام در مقایسه با خسارتهای احتمالی آینده بسیار ناچیز است.
همچنین توصیه میشود مالک پیش از تحویل ملک، تمام تضمینهای توافقشده را دریافت کند و از تحویل اسناد یا اعطای اختیارات گسترده بدون دریافت تضمین خودداری کند.
مقایسه مهمترین تضمینهای قانونی مالک در قرارداد مشارکت در ساخت
| نوع تضمین | مزایا | معایب | بهترین کاربرد |
|---|---|---|---|
| ضمانتنامه بانکی | اعتبار بسیار بالا، وصول سریع، ریسک پایین | هزینه صدور برای سازنده | پروژههای بزرگ و با ارزش بالا |
| چک تضمینی | دسترسی آسان، رایج در قراردادها | وابسته به اعتبار مالی صادرکننده | پروژههای متوسط |
| سفته | دریافت آسان، هزینه کم | روند وصول طولانیتر | پروژههای کوچک |
| وثیقه ملکی | پشتوانه مالی مناسب | اجرای حقوقی زمانبر | پروژههای بلندمدت |
| رهن سند | امنیت بالا برای مالک | نیاز به تشریفات ثبتی | قراردادهای با ارزش مالی زیاد |
آیا وجود تضمینهای قانونی بهتنهایی کافی است؟
یکی از اشتباهات رایج این است که برخی مالکان تصور میکنند دریافت یک چک یا ضمانتنامه بانکی بهتنهایی از تمام حقوق آنها محافظت میکند. در حالی که تضمین زمانی ارزش واقعی پیدا میکند که متن قرارداد نیز بهدرستی تنظیم شده باشد.
برای مثال، اگر در قرارداد مشخص نشده باشد که مالک در چه شرایطی حق استفاده از ضمانت را دارد، ممکن است در زمان بروز اختلاف، امکان وصول تضمین با مشکلات حقوقی همراه شود. همچنین اگر مبلغ تضمین متناسب با ارزش پروژه نباشد، حتی در صورت وصول آن نیز همه خسارتهای مالک جبران نخواهد شد.
به همین دلیل، تضمینهای مالی باید در کنار سایر بندهای حقوقی مانند تعیین دقیق تعهدات، زمانبندی پروژه، مشخصات فنی ساختمان، شرایط فسخ، وجه التزام و شیوه حل اختلاف قرار بگیرند. مجموعه این موارد است که امنیت حقوقی مالک را افزایش میدهد.
نقش وکیل در حفظ حقوق مالک
اگرچه قانون چارچوب کلی قراردادهای مشارکت در ساخت را مشخص کرده است، اما جزئیات هر پروژه با پروژه دیگر تفاوت دارد. یک قرارداد استاندارد که برای یک ملک مناسب است، ممکن است برای پروژهای دیگر کارایی لازم را نداشته باشد.
به همین دلیل استفاده از تجربه یک وکیل متخصص در حوزه قراردادهای ساختمانی میتواند بسیاری از ریسکها را از بین ببرد. وکیل با بررسی شرایط پروژه، مفاد قرارداد را به گونهای تنظیم میکند که احتمال سوءاستفاده، تفسیرهای متفاوت و اختلافات آینده به حداقل برسد.
علاوه بر تنظیم قرارداد، حضور مشاور حقوقی در طول اجرای پروژه نیز اهمیت زیادی دارد. گاهی یک اخطار کتبی یا تنظیم صورتجلسه در زمان مناسب، از شکلگیری یک دعوای چندساله جلوگیری میکند.
سخن پایانی
قرارداد مشارکت در ساخت یکی از مهمترین قراردادهای حوزه املاک است و کوچکترین بیدقتی در تنظیم آن میتواند خسارتهای مالی قابل توجهی برای مالک به همراه داشته باشد. از آنجا که مالک ارزشمندترین سرمایه خود یعنی ملک را در اختیار سازنده قرار میدهد، لازم است پیش از آغاز همکاری، تمامی تضمینهای قانونی و قراردادی را بهدقت بررسی کند.
دریافت ضمانتنامه بانکی، چک یا وثیقه معتبر، تعیین وجه التزام، ممنوعیت انتقال قرارداد بدون رضایت مالک، مشخص کردن زمانبندی پروژه، درج مشخصات فنی ساختمان و تعیین شیوه حل اختلاف، از مهمترین اقداماتی هستند که امنیت حقوقی قرارداد را افزایش میدهند.
در نهایت باید توجه داشت که بهترین تضمین، قراردادی است که با دقت، شفافیت و متناسب با شرایط همان پروژه تنظیم شده باشد. هرچه قرارداد کاملتر باشد، احتمال بروز اختلاف کمتر و امکان احقاق حق مالک در صورت تخلف سازنده بیشتر خواهد بود.
سوالات متداول
بهترین تضمین قانونی برای مالک در قرارداد مشارکت در ساخت چیست؟
ضمانتنامه بانکی معمولاً مطمئنترین تضمین محسوب میشود، زیرا توسط بانک صادر میشود و در صورت تحقق شرایط قرارداد، امکان وصول آن نسبت به بسیاری از تضمینهای دیگر سادهتر و سریعتر است.
آیا دریافت چک تضمینی بهتنهایی کافی است؟
خیر. چک تنها یکی از ابزارهای تضمین است و در صورتی کارایی کامل دارد که مبلغ آن متناسب با ارزش پروژه باشد و شرایط استفاده از آن بهصورت شفاف در قرارداد درج شده باشد.
اگر سازنده پروژه را نیمهکاره رها کند، مالک چه اقدامی میتواند انجام دهد؟
بسته به مفاد قرارداد، مالک میتواند از تضمینهای دریافتی استفاده کند، خسارت مطالبه کند، الزام سازنده به انجام تعهد را بخواهد یا در صورت وجود شرایط قانونی، قرارداد را فسخ کرده و موضوع را از طریق داوری یا دادگاه پیگیری کند.
آیا سازنده میتواند قرارداد مشارکت در ساخت را به شخص دیگری منتقل کند؟
تنها در صورتی که قرارداد چنین اجازهای داده باشد یا مالک بهصورت کتبی رضایت خود را اعلام کند. در غیر این صورت، بهتر است در قرارداد انتقال حقوق و تعهدات بدون رضایت مالک ممنوع اعلام شود.
وجه التزام در قرارداد مشارکت در ساخت چه کاربردی دارد؟
وجه التزام مبلغی است که طرفین از پیش برای جبران خسارت ناشی از تخلف یا تأخیر تعیین میکنند. این شرط باعث میشود مالک در صورت نقض تعهدات سازنده، آسانتر بتواند خسارت خود را مطالبه کند.
